Vận tải đường bộ quý IV: Chuỗi cung ứng tăng tốc sau 2/9
Sau kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9, vận tải đường bộ quý IV bước vào giai đoạn có nhu cầu cao hơn. Hàng hóa sản xuất, bán lẻ và xuất nhập khẩu cùng tăng tốc. Do đó, doanh nghiệp cần sớm chuẩn bị năng lực vận chuyển cho những tháng cuối năm.
Theo Cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 8 tháng năm 2026 đạt 770,14 tỷ USD. Con số này tăng 28,7% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là mức cao nhất trong 8 tháng từ trước đến nay.
Trong khi đó, vận tải hàng hóa tiếp tục tăng trưởng hai con số. Bộ Xây dựng cho biết sản lượng vận tải hàng hóa 8 tháng đạt gần 2,3 tỷ tấn. Mức tăng đạt 16,7% so với cùng kỳ năm 2025.
Những dữ liệu trên cho thấy nhu cầu lưu thông hàng hóa đang mở rộng. Vì vậy, doanh nghiệp không nên chờ đến cao điểm mới xây dựng kế hoạch vận tải.
Thị trường hàng hóa tăng tốc sau kỳ nghỉ 2/9
Sau kỳ nghỉ lễ, hoạt động sản xuất và phân phối nhanh chóng trở lại. Các đơn hàng tồn trước kỳ nghỉ được xử lý trở lại. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuẩn bị hàng cho mùa cao điểm cuối năm.
Sức mua trong nước cũng tạo thêm động lực cho thị trường vận chuyển. Trong 8 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 5.235,5 nghìn tỷ đồng. Mức này tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,6%.
Bên cạnh thị trường nội địa, hoạt động xuất nhập khẩu cũng tạo áp lực lên chuỗi cung ứng.
Kim ngạch xuất khẩu 8 tháng đạt 374,84 tỷ USD. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD. Nhập khẩu tăng 35,3% so với cùng kỳ.
Điều này kéo theo nhu cầu vận chuyển nguyên liệu và thành phẩm. Hàng hóa cần được luân chuyển liên tục giữa nhà máy, kho và điểm phân phối.
Vì vậy, vận tải đường bộ quý IV sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì dòng hàng.
Vận tải đường bộ quý IV đứng trước áp lực nào?
Quý IV thường xuất hiện nhiều biến động trong nhu cầu vận chuyển. Doanh nghiệp phải xử lý đồng thời nhiều loại hàng hóa. Lịch giao nhận cũng trở nên dày hơn.
Áp lực đầu tiên đến từ sản lượng đơn hàng.
Khi lượng hàng tăng, nhu cầu xe tải cũng tăng theo. Tuy nhiên, số lượng phương tiện không phải yếu tố duy nhất cần quan tâm.
Doanh nghiệp còn phải kiểm soát tải trọng, thời gian quay đầu và năng lực giao nhận. Ngoài ra, lịch lấy hàng cũng cần được đồng bộ với lịch sản xuất.
Áp lực thứ hai đến từ thời gian giao hàng.
Khách hàng ngày càng yêu cầu thời gian giao nhận rõ ràng. Vì vậy, doanh nghiệp cần theo dõi ETA và tình trạng phương tiện liên tục.
Áp lực thứ ba nằm ở chi phí.
Khi sản lượng tăng, chi phí nhiên liệu, phí đường bộ và nhân công cũng có thể tăng. Nếu điều phối thiếu chính xác, doanh nghiệp còn phát sinh thêm chi phí chờ.
Do đó, vận tải đường bộ quý IV cần được quản trị theo tổng chi phí logistics. Không nên chỉ tập trung vào giá cước của từng chuyến.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị kế hoạch vận tải quý IV
Một kế hoạch vận tải hiệu quả cần bắt đầu từ dữ liệu đơn hàng.
Trước tiên, doanh nghiệp nên thống kê sản lượng theo từng tuyến. Các tuyến có tần suất cao cần được ưu tiên phương tiện.
Tiếp theo, doanh nghiệp cần phân loại hàng hóa theo đặc điểm vận chuyển.
Hàng cồng kềnh cần tính theo thể tích. Hàng nặng cần kiểm soát tải trọng. Hàng dễ vỡ cần phương án đóng gói phù hợp.
Ngoài ra, doanh nghiệp nên xác định thời gian giao hàng theo từng nhóm khách hàng. Các đơn hàng có SLA nghiêm ngặt cần được ưu tiên điều phối.
Theo đó, kế hoạch nên bao gồm:
- Sản lượng dự kiến theo tuần.
- Số chuyến cần thực hiện.
- Năng lực phương tiện hiện có.
- Nhu cầu thuê ngoài.
- Thời gian lấy hàng.
- Thời gian vận chuyển.
- Thời gian giao hàng.
- Phương án dự phòng.
- Chi phí vận chuyển dự kiến.
Cách lập kế hoạch này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước biến động đơn hàng.
Tối ưu phương tiện để giảm chi phí vận tải
Tăng số lượng xe không đồng nghĩa với tăng hiệu quả vận chuyển.
Nếu xe chạy thiếu tải, chi phí trên mỗi đơn vị hàng hóa sẽ tăng. Ngược lại, nếu gom hàng không hợp lý, thời gian giao nhận có thể kéo dài.
Vì vậy, doanh nghiệp cần cân đối giữa tải trọng và dung tích phương tiện.
Với các tuyến có sản lượng ổn định, doanh nghiệp có thể xây dựng lịch xe cố định. Cách làm này giúp tăng khả năng khai thác phương tiện.
Với các tuyến có sản lượng biến động, doanh nghiệp nên kết hợp đội xe nội bộ và phương tiện thuê ngoài.
Đặc biệt, cần quan tâm đến chiều về của phương tiện.
Xe giao hàng xong nhưng quay về rỗng sẽ tạo ra chi phí không tạo doanh thu. Do đó, doanh nghiệp nên tìm kiếm nguồn hàng hai chiều.
Đây là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu suất vận tải đường bộ quý IV.
Tối ưu tuyến đường và thời gian giao hàng
Tuyến vận chuyển cần được lựa chọn dựa trên nhiều yếu tố.
Khoảng cách không phải tiêu chí duy nhất. Doanh nghiệp cần đánh giá thêm tình trạng giao thông, trạm thu phí và thời gian di chuyển.
Các tuyến thường xuyên phát sinh ùn tắc cần được theo dõi riêng. Doanh nghiệp cũng nên xây dựng tuyến thay thế cho những thời điểm cao điểm.
Công nghệ TMS có thể hỗ trợ quản lý hoạt động này. Hệ thống giúp doanh nghiệp quản lý đơn hàng, phương tiện và tuyến vận chuyển tập trung.
Dữ liệu GPS cũng hỗ trợ theo dõi vị trí phương tiện. Đồng thời, doanh nghiệp có thể cập nhật ETA theo tình hình thực tế.
Nhờ vậy, bộ phận vận hành có thể chủ động xử lý các tình huống phát sinh.
Nếu xe chậm tiến độ, doanh nghiệp có thể thông báo sớm cho khách hàng. Điều này giúp hạn chế tình trạng giao hàng thất bại.
Chuỗi cung ứng cần đồng bộ sau ngày 2/9
Vận tải chỉ là một mắt xích trong chuỗi cung ứng.
Nếu kho chưa sẵn sàng, xe đến sớm cũng phát sinh thời gian chờ. Nếu hàng chưa hoàn tất đóng gói, lịch xe cũng có thể bị ảnh hưởng.
Do đó, kế hoạch vận tải đường bộ quý IV cần kết nối với hoạt động kho vận.
Doanh nghiệp nên đồng bộ ba yếu tố chính:
Sản xuất → Kho hàng → Vận chuyển
Khi sản xuất hoàn thành, kho cần cập nhật trạng thái hàng. Bộ phận vận tải sau đó có thể bố trí phương tiện.
Cách phối hợp này giúp giảm thời gian chờ. Đồng thời, doanh nghiệp hạn chế được tình trạng xe đến nhưng chưa có hàng.
Đối với hàng bán lẻ, việc đồng bộ càng quan trọng. Đơn hàng có thể tăng nhanh trong thời gian ngắn.
Vì vậy, dữ liệu bán hàng cần được chuyển thành kế hoạch vận tải càng sớm càng tốt.
Quý IV không nên chờ cao điểm mới thuê xe
Một sai lầm phổ biến là chỉ tìm phương tiện khi đơn hàng đã tăng mạnh.
Cách làm này có thể khiến doanh nghiệp bị động về năng lực vận chuyển. Giá thuê xe cũng có thể biến động theo cung cầu.
Do đó, doanh nghiệp nên dự báo sản lượng trước từng tháng.
Sau đó, doanh nghiệp có thể xác định tỷ lệ xe tự vận hành và xe thuê ngoài.
Các tuyến trọng điểm nên được giữ năng lực phương tiện ổn định. Các tuyến biến động có thể sử dụng phương án thuê theo nhu cầu.
Cách phân bổ này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn.
Đồng thời, doanh nghiệp có thể kiểm soát chi phí tốt hơn trong giai đoạn cao điểm.
Những chỉ số cần theo dõi trong vận tải quý IV
Để đánh giá hiệu quả vận tải, doanh nghiệp không nên chỉ theo dõi số chuyến.
Một hệ thống KPI vận tải nên bao gồm nhiều chỉ số.
Tỷ lệ giao hàng đúng hạn
Chỉ số này phản ánh khả năng đáp ứng lịch giao hàng. Đây là KPI quan trọng đối với khách hàng doanh nghiệp.
Hệ số sử dụng phương tiện
Chỉ số này phản ánh mức độ khai thác tải trọng hoặc dung tích xe. Hệ số thấp có thể cho thấy phương án gom hàng chưa hiệu quả.
Tỷ lệ xe chạy rỗng
Xe chạy rỗng làm tăng chi phí trên mỗi chuyến. Vì vậy, doanh nghiệp cần theo dõi riêng chỉ số này.
Chi phí vận chuyển trên mỗi đơn vị hàng
Chỉ số này giúp so sánh hiệu quả giữa các tuyến. Doanh nghiệp có thể tính theo tấn, pallet hoặc CBM.
Thời gian vận chuyển thực tế
Doanh nghiệp nên so sánh thời gian thực tế với kế hoạch. Chênh lệch lớn cần được phân tích nguyên nhân.
Việc theo dõi các KPI này giúp hoạt động vận tải đường bộ quý IV minh bạch hơn.
Cơ hội cho doanh nghiệp vận tải trong những tháng cuối năm
Nhu cầu hàng hóa tăng tạo thêm cơ hội cho các doanh nghiệp vận tải.
Tuy nhiên, cơ hội chỉ xuất hiện khi doanh nghiệp có năng lực đáp ứng ổn định.
Đơn vị vận tải cần chú trọng khả năng điều phối. Đồng thời, phương tiện phải được kiểm tra trước khi bước vào cao điểm.
Lịch bảo dưỡng cũng cần được xây dựng phù hợp. Việc giảm phương tiện đột xuất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch giao hàng.
Ngoài ra, doanh nghiệp cần xây dựng mạng lưới đối tác vận tải đáng tin cậy.
Nguồn xe dự phòng giúp tăng khả năng xử lý đơn hàng đột biến. Đây cũng là phương án giảm rủi ro khi nhu cầu tăng nhanh.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì ngay sau 2/9?
Giai đoạn sau 2/9 là thời điểm phù hợp để rà soát lại năng lực vận tải.
Doanh nghiệp có thể triển khai theo năm bước.
Bước 1: Tổng hợp sản lượng hàng hóa dự kiến trong quý IV.
Bước 2: Xác định các tuyến có sản lượng và tần suất cao.
Bước 3: Kiểm tra năng lực phương tiện và nhà vận tải hiện tại.
Bước 4: Xây dựng phương án xe dự phòng cho thời điểm cao điểm.
Bước 5: Thiết lập KPI để theo dõi hiệu quả vận chuyển.
Quy trình này giúp doanh nghiệp chuyển từ phản ứng sang chủ động.
Đặc biệt, doanh nghiệp có thể giảm áp lực khi đơn hàng tăng nhanh.
Triển vọng vận tải hàng hóa trong quý IV
Các số liệu mới nhất cho thấy dòng hàng đang duy trì đà tăng.
Trong 8 tháng năm 2026, vận tải hàng hóa đạt gần 2,3 tỷ tấn. Khối lượng luân chuyển đạt hơn 450 tỷ tấn.km. Cả hai chỉ tiêu đều tăng so với cùng kỳ.
Trong riêng tháng 8/2026, sản lượng vận chuyển hàng hóa đạt khoảng 324 triệu tấn. Mức này tăng 17,6% so với cùng kỳ năm trước.
Những con số này cho thấy thị trường vận tải đang có nền tảng tăng trưởng tích cực.
Tuy nhiên, quý IV cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực vận hành.
Do đó, doanh nghiệp cần chuẩn bị phương tiện, nhân sự và dữ liệu từ sớm. Đồng thời, các tuyến trọng điểm cần được theo dõi sát.
Kết luận
Sau kỳ nghỉ 2/9, chuỗi cung ứng bước vào giai đoạn hoạt động sôi động hơn. Sản xuất, bán lẻ và xuất nhập khẩu đều tạo thêm nhu cầu vận chuyển.
Trong bối cảnh đó, vận tải đường bộ quý IV cần được chuẩn bị theo hướng chủ động và linh hoạt.
Doanh nghiệp nên tập trung vào dự báo sản lượng, tối ưu tuyến và kiểm soát phương tiện. Đồng thời, cần theo dõi ETA và các chỉ số vận hành quan trọng.
Khi kế hoạch được chuẩn bị sớm, doanh nghiệp sẽ giảm rủi ro thiếu xe. Đồng thời, chi phí vận chuyển cũng có cơ hội được kiểm soát tốt hơn.
Quý IV vì vậy không chỉ là giai đoạn tăng sản lượng. Đây còn là thời điểm doanh nghiệp nâng cấp năng lực quản trị logistics và chuỗi cung ứng.
