Table of Contents

Giá dầu biến động: Cước vận tải đường bộ chịu tác động như thế nào?

Hàng hóa từ nguyên vật liệu, máy móc, hàng tiêu dùng đến nông sản đều có thể chịu tác động khi chi phí vận tải thay đổi.
Các tuyến TP.HCM – miền Trung – miền Bắc và các tuyến giao nhận đường dài thường chịu ảnh hưởng rõ hơn do quãng đường và mức tiêu hao nhiên liệu lớn.
Khi giá dầu biến động, chi phí nhiên liệu của đội xe tăng hoặc giảm, từ đó tạo áp lực lên cước vận tải đường bộ, phụ phí nhiên liệu và ngân sách logistics của doanh nghiệp.

Giá dầu và nhiên liệu đang tác động thế nào đến vận tải đường bộ?

Nhiên liệu là một trong những khoản chi phí trực tiếp của hoạt động vận tải đường bộ. Khi giá dầu diesel tăng, chi phí khai thác xe tải, xe đầu kéo và phương tiện vận chuyển hàng hóa cũng chịu áp lực tăng theo.

Tuy nhiên, giá dầu thế giới không đồng nghĩa với việc cước vận tải trong nước lập tức tăng theo cùng tỷ lệ. Cước vận tải còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như quãng đường, tải trọng, loại xe, chiều hàng về, sản lượng vận chuyển, phí cầu đường, thời gian chờ, bốc xếp và tình trạng cung – cầu phương tiện.

Điểm đáng chú ý hiện nay là thị trường nhiên liệu vẫn biến động mạnh.

Theo Bộ Công Thương, trong kỳ điều hành ngày 24/9/2026, giá bán tối đa dầu điêzen 0.05S tại Việt Nam được công bố ở mức 30.497 đồng/lít, tăng 552 đồng/lít so với mức giá tối đa hiện hành. Trong khi đó, giá thành phẩm dầu điêzen thế giới bình quân trong kỳ 17/9–24/9 giảm 5,10%, nhưng giá bán trong nước vẫn được điều chỉnh tăng do tổng hợp nhiều yếu tố trong công thức điều hành, bao gồm diễn biến thị trường thế giới và tỷ giá VND/USD.

Trước đó, ngày 10/9/2026, giá dầu điêzen 0.05S tối đa là 28.485 đồng/lít. Như vậy, sau hai kỳ điều hành, mức giá công bố ngày 24/9 cao hơn khoảng 7,1% so với ngày 10/9.

Đây là yếu tố đáng lưu ý đối với doanh nghiệp đang có tần suất vận chuyển cao, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, phân phối, xuất nhập khẩu và thương mại điện tử.

Giá dầu thế giới biến động vì những yếu tố nào?

Giá dầu không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu vận tải. Thị trường dầu thô toàn cầu chịu ảnh hưởng bởi nguồn cung, sản lượng khai thác, tồn kho, nhu cầu tiêu thụ, tỷ giá và đặc biệt là các rủi ro địa chính trị.

Trong tháng 9/2026, diễn biến tại Trung Đông tiếp tục là một trong những yếu tố được thị trường theo dõi. Bộ Công Thương cho biết kỳ điều hành ngày 24/9 chịu ảnh hưởng bởi diễn biến liên quan đến đàm phán Mỹ – Iran, xung đột giữa Houthi và Saudi Arabia cũng như xung đột Nga – Ukraine và các tác động đến cơ sở năng lượng.

Trên thị trường quốc tế, giá dầu cũng biến động mạnh. Sáng 25/9, VOV ghi nhận dầu WTI ở mức khoảng 93,27 USD/thùng, trong khi Brent khoảng 105,7 USD/thùng. Giá dầu vẫn chịu tác động từ những lo ngại về nguồn cung và tình hình địa chính trị tại Trung Đông.

Ở góc độ dài hạn, World Bank trong Commodity Markets Outlook tháng 4/2026 cũng đánh giá cú sốc năng lượng tại Trung Đông đã tạo ra biến động lớn trên thị trường hàng hóa. Báo cáo khi đó dự báo chỉ số giá năng lượng có thể tăng 24% trong năm 2026, trong đó giá Brent bình quân năm được dự báo khoảng 86 USD/thùng trong kịch bản cơ sở.

Những dữ liệu này cho thấy doanh nghiệp vận tải không nên chỉ nhìn vào một phiên tăng hoặc giảm giá dầu để quyết định ngay mức cước. Điều quan trọng hơn là theo dõi xu hướng nhiên liệu trong nhiều kỳ điều hành.

Vì sao giá dầu tăng không có nghĩa cước vận tải tăng ngay?

Trong cấu trúc giá vận tải, nhiên liệu chỉ là một thành phần của tổng chi phí.

Một chuyến xe đường dài có thể phát sinh:

Chi phí nhiên liệu.
Chi phí tài xế và phụ xe.
Khấu hao phương tiện.
Phí bảo dưỡng, sửa chữa, lốp xe.
Phí cầu đường và các loại phí liên quan.
Chi phí bốc xếp.
Chi phí kho bãi.
Chi phí chờ lấy hàng hoặc giao hàng.
Chi phí rỗng chiều về.
Chi phí quản lý và điều phối.
Chi phí phát sinh do thay đổi lịch giao nhận.

Do đó, khi giá dầu tăng, doanh nghiệp vận tải thường phải đánh giá mức tăng chi phí thực tế trên từng tuyến thay vì cộng một tỷ lệ cố định vào giá cước.

Ví dụ, một xe tải chạy tuyến TP.HCM – Đà Nẵng sẽ có mức tiêu hao nhiên liệu khác một chuyến TP.HCM – Hà Nội. Một chuyến giao nhiều điểm cũng có mức tiêu hao khác với một chuyến door-to-door chỉ giao một điểm.

Vì vậy, cùng một thời điểm, hai lô hàng có thể có mức điều chỉnh cước khác nhau.

Tuyến càng dài, tác động từ nhiên liệu càng đáng chú ý

Đối với các tuyến Bắc – Nam hoặc các tuyến liên tỉnh có quãng đường lớn, nhiên liệu thường là yếu tố cần được theo dõi sát.

Chẳng hạn, doanh nghiệp vận chuyển:

Máy móc công nghiệp.
Thiết bị nhà xưởng.
Vật tư xây dựng.
Nội thất.
Hàng tiêu dùng.
Nông sản.
Hàng điện tử.
Hàng xuất nhập khẩu cần kéo container.

có thể phải thực hiện nhiều chuyến xe trong tháng.

Khi giá nhiên liệu tăng, nếu doanh nghiệp vẫn giữ nguyên sản lượng và tần suất giao hàng, phần chi phí phát sinh sẽ tích lũy theo từng chuyến.

Đặc biệt, đối với hàng có trọng lượng lớn nhưng giá trị trên mỗi kg không quá cao, chi phí vận tải có thể chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí logistics.

Với hàng ghép LTL, doanh nghiệp có thể phân bổ chi phí vận chuyển theo trọng lượng, thể tích hoặc CBM. Với hàng nguyên chuyến FTL, chi phí nhiên liệu và chi phí khai thác xe thường được tính trực tiếp trên toàn bộ chuyến.

Vì vậy, việc lựa chọn phương án vận chuyển phù hợp có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát tác động của biến động nhiên liệu.

Giá dầu ảnh hưởng thế nào đến hàng ghép và hàng nguyên chuyến?

Hàng ghép LTL

Hàng ghép phù hợp với những lô hàng chưa đủ tải nguyên xe.

Ví dụ, doanh nghiệp chỉ có 500 kg, 1 tấn hoặc 2 tấn hàng đi từ TP.HCM ra miền Trung. Thay vì thuê nguyên xe, hàng có thể được ghép với các lô hàng khác có cùng hướng tuyến.

Chi phí nhiên liệu của phương tiện vẫn phát sinh, nhưng được phân bổ trên nhiều lô hàng.

Đây là lý do hàng ghép thường được doanh nghiệp cân nhắc khi mục tiêu là tối ưu chi phí vận chuyển trên từng kiện hoặc từng CBM.

Tuy nhiên, cần tính cả thời gian gom hàng, lịch xe và yêu cầu giao nhận. Nếu hàng cần giao gấp hoặc có yêu cầu đặc biệt về thời gian, FTL có thể phù hợp hơn.

Hàng nguyên chuyến FTL

Với hàng nguyên chuyến, doanh nghiệp thuê toàn bộ phương tiện cho một lô hàng hoặc một tuyến.

Phương án này phù hợp với:

Hàng số lượng lớn.
Hàng cồng kềnh.
Hàng cần giao đúng lịch.
Hàng có yêu cầu riêng về phương tiện.
Hàng máy móc, thiết bị.
Hàng cần hạn chế sang tải.

Khi giá dầu tăng, chi phí nhiên liệu của cả chuyến xe trở thành yếu tố cần tính kỹ hơn trong báo giá.

Đối với các tuyến đường dài, doanh nghiệp nên yêu cầu đơn vị vận tải báo rõ cấu phần chi phí nếu hợp đồng có điều khoản điều chỉnh theo nhiên liệu.

Không chỉ giá dầu, tỷ giá cũng có thể ảnh hưởng đến chi phí vận tải

Một điểm thường bị bỏ qua là giá nhiên liệu trong nước không chỉ chịu tác động trực tiếp từ giá dầu thô quốc tế.

Trong thông tin điều hành ngày 24/9, Bộ Công Thương cũng đề cập đến biến động tỷ giá VND/USD khi xem xét điều hành giá xăng dầu trong nước.

Điều này có ý nghĩa đối với doanh nghiệp logistics vì thị trường năng lượng có tính liên kết quốc tế.

Do đó, khi lập ngân sách vận tải theo tháng hoặc quý, doanh nghiệp không nên chỉ đặt một giả định cố định về giá dầu.

Thay vào đó, nên xây dựng nhiều kịch bản:

Kịch bản 1: Giá nhiên liệu ổn định → giữ mức ngân sách hiện tại.

Kịch bản 2: Giá nhiên liệu tăng → rà soát lại cước vận chuyển và phụ phí nhiên liệu.

Kịch bản 3: Giá nhiên liệu biến động mạnh → điều chỉnh kế hoạch tồn kho, tần suất giao hàng và phương án vận tải.

Doanh nghiệp cần làm gì khi giá dầu biến động?

1. Theo dõi chi phí vận tải theo từng tuyến

Không nên chỉ theo dõi tổng ngân sách logistics.

Doanh nghiệp nên tách:

Tuyến → loại xe → tải trọng → số chuyến → chi phí/chuyến → chi phí nhiên liệu → chi phí trên kg/CBM.

Cách theo dõi này giúp nhận biết tuyến nào đang phát sinh chi phí cao.

2. Tối ưu tải trọng và CBM

Xe chạy không đủ tải khiến chi phí nhiên liệu được phân bổ trên lượng hàng thấp hơn.

Doanh nghiệp có thể kiểm tra lại:

Trọng lượng từng lô.
Kích thước kiện.
Số pallet.
CBM.
Khả năng ghép hàng.
Tần suất xuất hàng.

Với những lô hàng chưa đủ tải, LTL/hàng ghép có thể là phương án cần xem xét.

3. Hạn chế xe chạy rỗng

Một trong những vấn đề lớn của vận tải đường bộ là chiều về không có hàng.

Nếu xe chạy hai chiều nhưng chỉ có hàng một chiều, chi phí vận hành thực tế trên mỗi tấn hàng sẽ cao hơn.

Doanh nghiệp vận tải có thể tối ưu bằng cách tìm hàng chiều về hoặc kết hợp các tuyến giao nhận khác.

4. Thỏa thuận cơ chế điều chỉnh giá

Đối với hợp đồng vận tải dài hạn, doanh nghiệp nên thống nhất rõ:

Mức cước cơ bản.
Phạm vi dịch vụ.
Thời hạn áp dụng.
Điều kiện điều chỉnh giá.
Cách tính phụ phí nhiên liệu nếu có.
Thời điểm cập nhật.
Các chi phí phát sinh ngoài phạm vi báo giá.

Điều này giúp hạn chế tranh chấp khi giá nhiên liệu biến động mạnh.

5. Không chỉ so sánh giá cước

Một báo giá thấp chưa chắc tạo ra tổng chi phí logistics thấp.

Doanh nghiệp cần xem cả:

Cước + thời gian giao hàng + khả năng đáp ứng xe + bốc xếp + tỷ lệ giao đúng lịch + chi phí phát sinh.

Đặc biệt với hàng máy móc, hàng sản xuất hoặc nguyên vật liệu phục vụ nhà máy, việc giao trễ có thể tạo ra chi phí lớn hơn phần chênh lệch cước vận tải.

Doanh nghiệp sản xuất cần chuẩn bị gì cho giai đoạn cuối năm?

Đối với doanh nghiệp có kế hoạch tăng sản lượng trong quý IV, biến động nhiên liệu nên được đưa vào kế hoạch logistics thay vì chỉ xử lý khi giá cước đã tăng.

Doanh nghiệp có thể lập bảng theo dõi hàng tuần gồm:

Chỉ tiêu	Nội dung cần theo dõi
Giá dầu	Giá dầu diesel trong nước
Sản lượng	Tấn, pallet, CBM/tháng
Tuyến	TP.HCM – miền Trung – miền Bắc hoặc tuyến khác
Loại xe	1T, 2T, 5T, 8T, xe tải lớn, đầu kéo
Hình thức	LTL hoặc FTL
Cước	Giá/chuyến hoặc giá/kg, CBM
Phụ phí	Nhiên liệu, bốc xếp, chờ, phát sinh
Hiệu suất	Tải trọng sử dụng và chiều hàng về

Khi có dữ liệu này, bộ phận logistics có thể nhận biết sớm xu hướng chi phí và làm việc với nhà vận tải trước khi ngân sách bị vượt.

Giá dầu biến động, doanh nghiệp nên chọn hàng ghép hay nguyên chuyến?

Không có một phương án cố định cho mọi lô hàng.

Nếu lô hàng nhỏ, chưa đủ tải và không quá gấp, hàng ghép LTL có thể giúp phân bổ chi phí vận tải trên nhiều lô.

Nếu hàng lớn, cồng kềnh, cần kiểm soát thời gian hoặc yêu cầu nguyên xe, FTL có thể phù hợp hơn.

Doanh nghiệp nên cung cấp đầy đủ:

Loại hàng.
Số lượng.
Trọng lượng.
Kích thước từng kiện.
Số pallet.
Tổng CBM.
Địa chỉ lấy hàng.
Địa chỉ giao hàng.
Thời gian yêu cầu giao.
Yêu cầu bốc xếp hoặc đóng kiện gỗ nếu có.

Từ đó, đơn vị vận tải mới có thể xác định loại xe, phương án ghép hàng hoặc nguyên chuyến và đưa ra mức cước phù hợp.

Kết luận

Giá dầu biến động không chỉ là câu chuyện của ngành năng lượng mà còn tác động trực tiếp đến bài toán chi phí logistics của doanh nghiệp.

Dữ liệu điều hành ngày 24/9/2026 cho thấy giá dầu điêzen 0.05S tại Việt Nam được điều chỉnh lên 30.497 đồng/lít, trong khi thị trường dầu thế giới vẫn có nhiều biến động do các yếu tố về nguồn cung và địa chính trị.

Đối với doanh nghiệp, điều quan trọng không phải chỉ là chờ giá dầu tăng hay giảm, mà là chủ động kiểm soát chi phí theo tuyến, tải trọng, CBM và hình thức vận chuyển.

Với hàng chưa đủ tải, hàng ghép có thể là phương án cần cân nhắc để tối ưu chi phí. Với hàng lớn hoặc cần kiểm soát lịch giao nhận, nguyên chuyến FTL có thể phù hợp hơn.

Khi cần tính cước, doanh nghiệp nên cung cấp đầy đủ thông tin về loại hàng, số lượng/trọng lượng, kích thước, CBM, địa chỉ lấy hàng và giao hàng để được tư vấn phương án vận chuyển phù hợp và nhận báo giá sát với nhu cầu thực tế.

Nguồn tham khảo: https://www.iea.org/reports/oil-market-report-september-2026?language=de&utm_source.com